djembe.pl  |  forum.djembe.pl  |     dodaj do ulubionych  |  ustaw jako startową

djembe.pl > Warsztaty Djembe > Podstawy > Warsztaty nr. 6

SPONSORZY:
Sprawdz ceny:
Aukcje Allegro
 
Warsztaty nr. 6 - Metrum - struktura organizacji rytmicznej utworu
01-10-2004 by dywan

Uzupe?niaj?c temat zapisu rytmów nale?y wyja?ni? czym jest metrum. Zacznijmy wi?c od tego, i? takty (a w?a?ciwie utwory muzyczne, rytmy itp.) mog? ró?ni? si? mi?dzy sob? pod wzgl?dem d?ugo?ci (pomimo i? grane s? w tym samym tempie). Upraszczaj?c t?umaczenie i sprowadzaj?c to do gry na b?bnach mo?na powiedzie? i? ró?nica ta wynika z ilo?ci uderze? (wykonanych w takich samych odst?pach czasu) zawartych w pojedynczym takcie. Ta charakterystyczna cecha taktu zowie si? "metrum".



Je?eli chodzi o rozszyfrowanie zapisu metrum (4/4, 6/8 ) to:
pierwsza liczba oznacza ilo?? uderze? w takcie, druga (ta po "/" ) oznacza d?ugo?? uderzenia (d?wi?ku) lub po prostu d?ugo?? odst?pów mi?dzy uderzeniami.

Rozpatruj?c te "odst?py mi?dzy uderzeniami" du?e u?atwienie daje zapoznanie si? z warto?ciami nut, gdzie 4 to ?wier?nuta, 8 to ósemka, 16 to szesnastka, a nast?pnie 32. 2 to pó?nuta, ale takiego metrum w b?bnach raczej si? nie u?ywa. W zapisach rytmów na djembe najcz??ciej wyst?puj? ?wier?nuty i ósemki.

Co do ró?nic mi?dzy poszczególnymi nutami to ?wier?nuty ró?ni? si? od ósemek tym ?e je?eli mamy to samo tempo to ?wier?nuta jest 2 razy d?u?sza od ósemki. Przek?adaj?c na "stukot" mo?na powiedzie? i? odleg?o?? mi?dzy ?wier?nut? (a nast?pnym d?wi?kiem) jest tak du?a i? mieszcz? si? w niej a? dwie ósemki. 2 ?wier?nuty = 4 ósemki itd.

Graficznie wygl?da to tak:
    

Tabela 1 - porównanie d?ugo?ci trwania nut

    


gdzie:
"O" to uderzenie b?d?ce ?wier?nut?
"o" to uderzenie b?d?ce ósemk?

Jak wida? by?o to metrum 4/4 (cztery ?wier?nuty w jednym takcie) w którym to zmie?ci si? a? 8 ósemek.

Aby jeszcze bardziej na?wietli? spraw? dodam ?e je?eli b?dziemy mieli takie tempo ?e ?wier?nuta b?dzie trwa?a dok?adnie sekund? to ósemka trwa jej po?ow? (tej sekundy).

Przechodz?c do praktyki tzn. najpopularniejszego zapisu tekstowego, mo?na zauwa?y? i? najcz??ciej metrum wyra?ane jest w ?wier?nutach (-/4). Nawet je?eli napisane jest ?e jest to 6/8 to zapis wygl?da jak 3/4 .

Wracaj?c do zapisu i jego metrum mamy tak? analogi?:
    

Tabela 2 - porównanie metrum
    


3 takty metrum 4/4 trwaj? tyle samo co 4 takty 3/4 lub 4 takty 6/8 lub 2 takty 12/8, przy takim samym tempie. W ostatecznej praktyce wygl?da to tak i? pojedynczy znaczek w zapisie taktu (np. S, t, B, -) oprócz rodzaju d?wi?ku oznacza równie? jego d?ugo?? (?wier?nut? lub ósemk?). Tak wi?c:

4/4 |S--s|S-Tt|

3/4 |S-T|s-b|

Je?eli chodzi o to ile ma trwa? odst?p mi?dzy uderzeniami w czasie to metrum nie ma decyduj?cego znaczenia. W zasadzie to mówi jedynie ile trwa takt - ile uderze? si? w nim znajduje, czyli co ile uderze? "wracamy" do pocz?tku taktu. Natomiast odleg?o?? mi?dzy uderzeniami zale?y bardziej od tempa.

Wracaj?c do przyk?adu z tempem, w którym ?wier?nuta b?dzie trwa?a dok?adnie sekund? a ósemka trwa jej po?ow? to mamy w nim do czynienia z takim samym tempem. Jednak w przypadku gdy ?wier?nuta jest grana w tempie dwa razy szybszym (np. 120) od ósemki (np. 60) to obie b?d? trwa?y tyle samo. Oczywi?cie tempo jest ustalone dla ca?ego taktu (wr?cz utworu, chocia? zdarzaj? si? zmiany tempa) i niemo?liwe jest aby w tym samym takcie zmienia?o si? tempo tak aby ósemka trwa?a tyle co ?wier?nuta. Reasumuj?c przy nauce rytmów lub te? graniu samemu nie ma znaczenia "ile odst?py mi?dzy uderzeniami maj? trwa? w czasie" (czy 0,15 czy mo?e 0,30 sekundy). Najwa?niejsze jest aby by?y dok?adnie takie same.

Je?eli mamy takt |BtTbTt| to niewa?ne czy jest to metrum 6/4 czy te? 6/8 gdy gra si? samemu (lub si? go uczy). Najwa?niejsze jest aby uderzenia nast?powa?y w takich samych odst?pach czasu mi?dzy sob?. Tempo mo?na stopniowo zmienia? (przyspiesza? lub zwalnia?) zw?aszcza w czasie nauki (na pocz?tku gra si? wolno pó?niej przyspiesza w miar? opanowania rytmu), ale metrum pozostaje to samo. Przy nauce rytmu nie nale?y zbytnio przejmowa? si? tempem (byle próbowa? utrzyma? jednostajne – bez niekontrolowanego przyspieszania i zwalniania). Dlatego te? w zapisach rytmów (tych popularnych, nie tych nutowych) pomija si? tempo, a cz?sto nawet metrum. Wa?ne jest ile uderze? jest w takcie (nawet nie czy s? to ?wier?nuty czy ósemki), jakie to uderzenia (B, S, T) oraz odst?py mi?dzy nimi (-) czyli czy nast?puj? one kolejno po sobie czy mo?e s? pauzy (tutaj przydaje si? wykorzystanie grania co drugiego "znaczku" t? sam? r?k?).

Tempo (oraz samo metrum) nabiera znaczenia gdy decydujemy si? gra? z kim? lub z metronomem (to te? taki drugi instrument). W takim przypadku trzeba zwraca? uwag? aby gra? w tym samym tempie (nie zgubi? go lub te? równocze?nie je zmienia? - wbrew pozorom trudne). Gdy gramy w tym samym tempie nabiera znaczenie metrum (ta jego cz??? mówi?ca o warto?ci podzia?u -/4, -/8 ). Jednak?e mo?liwe jest granie w ró?nym metrum (powiedzmy 3/4, 6/4 lub 6/8 ) ale w ró?nych tempach i wychodzi to samo (lecz s? to bardziej teoretyczne rozwa?ania ).

Nale?y równie? pami?ta? i? pauza (-) w zapisie tekstowym posiada tak? sam? warto?? co poszczególne d?wi?ki tzn. pauza ma trwa? tyle co ka?dy inny d?wi?k danego taktu (rytmu) w danym tempie. Dla przyk?adu, je?eli mamy rytm w metrum 3/4:

|BtT|bTt|

To wszystkie d?wi?ki powinny by? grane w tych samych odleg?o?ciach.
Je?eli z tego rytmu poszczególne d?wi?ki zast?pimy pauzami:

|B-T|-T-|

To takty b?d? trwa?y tyle samo (jest to samo metrum i tempo). Tak wi?c pauza powinna trwa? tyle co d?wi?k który zast?puje (tak jakby on tam by? tylko nie wybrzmiewa?).

Dla u?atwienia opanowania rytmów stosuje si? technik? z tzw. "nutami cieniami". Polega ona na tym i? w miejscu pauzy wykonuje si? uderzenie, ale tak aby nie by?o go s?ycha? - "nuta cie?". W ten sposób pauzy trwaj? tyle ile powinny.

Modyfikacj? tej metody jest gra naprzemienna, gdzie nie gra si? nut cieni, ale tak jak w poprzedniej technice co drugie uderzenie wykonywane jest t? sam? r?k?. Tak jak w powy?szym przyk?adzie, gdzie wielkie litery oznaczaj? uderzenia t? sam? r?k?, któr? zaczynamy takt. Dzi?ki pomini?ciu nut cieni nie wykonuje si? zb?dnych ruchów, a jednocze?nie dzi?ki grze naprzemiennej zachowuje si? odpowiednie pauzy. Wystarczy tylko gra? co drugi d?wi?k t? sam? r?k?, bez nienaturalnych zmian tempa, a oka?e si? to dosy? proste i pomocne. Proponuj? spróbowa? ??cz?c powy?sze przyk?ady:

|BtT|bTt|B-T|-T-|

Mam nadziej? i? wszystkim uda?o si? w miar? szcz??liwie przebrn?? przez t? teori?. Mo?e ona z pozoru wydawa? si? troch? zawi?a, ale jest naprawd? przydatna w zg??bianiu muzyki perkusyjnej (i nie tylko).

W razie jaki? w?tpliwo?ci i niejasno?ci mo?na sprawdzi? stronk? KarWila, która bardzo dobrze opisuje omawiane przeze mnie zagadnienie: http://karwil1.webpark.pl/dar_nauka.htm#rytmy

Pamiętajcie, nie jesteśmy profesjonalnymi "DjembeFolami". Chcemy przekazywać swoją wiedzę innym.
Jeżeli uważasz, że w któryś warsztatach znajdują się błędy - daj znać, chetnie je poprawimy.

<< Poprzednie warsztaty